Ο ρόλος του πατέρα.

           Για πάρα πολλά χρόνια ο ρόλος του πατέρα στη φροντίδα του παιδιού είχε υποτιμηθεί και όλη η έμφαση είχε δοθεί στο μητρικό ρόλο. Ακόμα και η επιστήμη της ψυχολογίας, για πολύ καιρό αγνοούσε το ρόλο του στην οικογένεια και ειδικά στην ανάπτυξη του παιδιού. Ίσως γιατί πίστευαν ότι η επίδραση του έχει μικρότερη σημασία από εκείνη της μητέρας. Ωστόσο, αυτό το αρνητικό κλίμα για τον ρόλο του πατέρα αρχίζει ουσιαστικά να αλλάζει την δεκαετία του 1970, οπότε και οι έρευνες αρχίζουν να τονίζουν την συμβολή του στην ανάπτυξη και στο «μεγάλωμα» του παιδιού. Και τελικά, σήμερα η επιστήμη της ψυχολογίας έγκυρα πια λέει ότι η αλληλεπίδραση πατέρα-παιδιού είναι πολύ σημαντική και επηρεάζει είτε θετικά είτε  αρνητικά την προσωπικότητα του παιδιού.

            Τι υποστηρίζουν, λοιπόν, σήμερα οι έρευνες;

Τα παιδιά τα οποία έχουν έναν πατέρα που εμπλέκεται ενεργά στην φροντίδα τους, ακόμα και από την γέννηση, είναι παιδιά τα οποία αποκτούν συναισθηματική ασφάλεια, νιώθουν πιο σίγουρα να εξερευνήσουν τον κόσμο γύρω τους και καθώς μεγαλώνουν δημιουργούν καλές προσωπικές αλλά και κοινωνικές σχέσεις.

            Ο τρόπος που παίζουν οι μπαμπάδες με τα παιδιά τους έχει επίσης, σημαντική επίδραση στην συναισθηματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Οι μπαμπάδες συγκριτικά με τις μαμάδες, περνούν περισσότερο χρόνο παίζοντας παιχνίδια που είναι διαδραστικά και έντονα και τα οποία απαιτούν την ενεργητική συμμετοχή των παιδιών. Μέσα από τέτοιου είδους παιχνίδια τα παιδιά μαθαίνουν πώς να ελέγχουν και να προσαρμόζουν τα συναισθήματα αλλά και την συμπεριφορά τους.

            Επιπλέον, η ουσιαστική παρουσία και φροντίδα του πατέρα στη ζωή του παιδιού οδηγεί και σε καλύτερες μαθησιακές επιδόσεις. Η επιρροή της συμμετοχής του πατέρα εκτείνεται μέχρι την εφηβεία αλλά και την αρχή της ενήλικης ζωής. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η ενεργητική συμμετοχή του πατέρα συνδέεται με καλύτερες νοητικές και λεκτικές ικανότητες αλλά και με γενικότερα ακαδημαϊκά επιτεύγματα κατά την περίοδο της εφηβείας.

            Οπωσδήποτε η έκταση της συμμετοχής των πατεράδων στην ανάπτυξη των παιδιών τα επηρεάζει σημαντικά. Τα παιδιά, που είναι παρόντες οι πατέρες τους χαρακτηρίζονται από αυξανόμενη γνωστική ικανότητα, λιγότερες φύλο-στερεοτυπημένες πεποιθήσεις και είναι πιο κοινωνικά. Ο γιος διδάσκεται πώς να γίνει πατέρας από τον ίδιο του τον πατέρα. Γνωρίζει τις σχέσεις του πατέρα του με τα άλλα αδέρφια του και παρακολουθεί προσεκτικά τον τρόπο που αντιδρά ο πατέρας απέναντι στον ίδιο.  Το κορίτσι μαθαίνει πως είναι ο άνδρας και πως συμπεριφέρεται ο πατέρας. Οι σχέσεις του πατέρα με την μητέρα προσφέρουν στα παιδιά την ευκαιρία να παρατηρούν όλες τις πλευρές της συμπεριφοράς τους σαν συζύγων. Ειδικά για το αγόρι ο πατέρας αποτελεί το πρότυπο που σαν μικρός το μιμείται και σαν μεγάλος θέλει να ταυτιστεί μαζί. Αντίθετα τα αγόρια που μεγαλώνουν χωρίς πατέρες φάνηκαν να έχουν προβλήματα στους τομείς της ανάπτυξης φύλο-ρόλου και γένος-ταυτότητας, σχολική απόδοση, ψυχοκοινωνική προσαρμογή και στον έλεγχο της επιθετικότητας. Με άλλα λόγια, η αυξανόμενη πατρική συμμετοχή στις οικογένειες βοηθάει την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών.

Κλείνοντας, να τονίσουμε πως κανείς από τους δύο γονείς δεν μπορεί να αναπληρώσει τα καθήκοντα του άλλου. Το περιεχόμενο του ρόλου τους είναι ξεχωριστό, σημαντικό και απαραίτητο για την ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού. Ωστόσο, η συμμετοχή του πατέρα μπορεί να αυξηθεί με την μητρική υποστήριξη. Υποστηρίξτε, λοιπόν, ο ένας τον ρόλο του άλλου και αλληλοβοηθηθείτε ώστε να δημιουργηθεί το ανάλογο θετικό κλίμα μέσα στο σπίτι που θα σας βοηθήσει να δράσετε και να εκπληρώσετε τον ρόλο σας.

Σαββατοκύριακο στο σπίτι του μπαμπά...

Το διαζύγιο των γονιών είναι για κάθε παιδί τραυματική εμπειρία. Ο χωρισμός οδηγεί αυτόματα σε μεγάλες αλλαγές τόσο στη ζωή εκείνων όσο και στη ζωή του παιδιού. Το παιδί καλείται να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα, η οποία ουσιαστικά περιλαμβάνει δύο ξεχωριστούς γονείς, δυο αυτοκίνητα, δυο δωμάτια, δυο σπίτια κ.ο.κ. Μια, λοιπόν, από τις μεγάλες αλλαγές που συμβαίνουν στη ζωή του παιδιού αφορά στην μετακίνηση του από τον ένα γονιό στον άλλον κάθε Σαββατοκύριακο ή και συχνότερα.

Αν προσπαθήσουμε να μπούμε για λίγο στη θέση των παιδιών, ίσως και να κατανοήσουμε καλύτερα την αντίσταση που προβάλλουν κάποιες φορές όταν πρόκειται να πάνε στο σπίτι του μπαμπά. Ας φανταστούμε, λοιπόν, πως μπορεί να είναι κάθε εβδομάδα να «ξεσπιτώνεται», να αλλάζει δωμάτιο, παιχνίδια, γειτονιά, συνήθειες;; Όλες αυτές οι αλλαγές, οι οποίες σε εμάς τους μεγάλους μπορεί να φαίνονται μηδαμινές, για τα παιδιά έχουν πολλή μεγάλη σημασία, γι’ αυτό και αποτελούν και την αιτία των εντάσεων σε πολλά σπίτια χωρισμένων γονιών κάθε εβδομάδα. Και αν για πολλά παιδιά η αγάπη στον πατέρα τους τα κάνει να δέχονται σχεδόν αδιαμαρτύρητα αυτή τη νέα πραγματικότητα, υπάρχουν αρκετά που δυσκολεύονται να προσαρμοστούν και αντιδρούν.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι από αυτή την κατάσταση, όλοι δυσαρεστούνται. Η μητέρα γιατί δεν ξέρει αν πρέπει να πιέσει το παιδί να πάει στον πατέρα ή να το κρατήσει κοντά της μέχρι να νιώσει έτοιμο. Ο πατέρας ο οποίος εισπράττει την άρνηση του παιδιού και νιώθει ότι το χάνει. Και τέλος, το παιδί που αμφιταλαντεύεται και δεν ξέρει προς τα που να μοιράσει την αγάπη του.

Αυτό που χρειάζεται να κάνουν οι γονείς είναι να καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια ώστε να κρατήσουν το παιδί έξω από τη μεταξύ τους σύγκρουση και να σεβαστούν την ανάγκη του να αγαπάει και να είναι εξίσου αφοσιωμένο και στους δύο γονείς του. Μέχρι και την στιγμή του χωρισμού, η μαμά και ο μπαμπάς, στα μάτια του παιδιού αποτελούσαν μια ενότητα και το παιδί απολάμβανε την κατάσταση αυτή, έχοντας κάθε ευκαιρία να είναι με τον μπαμπά όσο το θέλει. Αυτό όμως αλλάζει μετά το διαζύγιο και το παιδί βιώνει ένα έντονο συναίσθημα διχασμού. Όταν οι γονείς χωρίσουν, το παιδί πρέπει να μοιράσει τον εαυτό του, να «δεχτεί» εξίσου και τους δύο γονείς, ενώ η μετακίνηση του από τον έναν γονιό στον άλλον είναι κάτι που δεν εξαρτάται απόλυτα από εκείνο. Το παιδί καλείται να δεχθεί το πρόγραμμα που έχουν βγάλει οι «μεγάλοι» χωρίς να έχουν υπολογίσει τις δικές του επιθυμίες και ανάγκες. Αντιδρά επομένως έντονα στο να πάει στον μπαμπά, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι δεν τον αγαπάει πια.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να τονιστεί ότι δεν χρειάζεται να ασκείται έντονη πίεση στο παιδί γιατί κάτι τέτοιο θα επιδεινώσει ακόμα περισσότερο το αίσθημα διχασμού που νιώθει. Επίσης, σημαντικό είναι να μην κατηγορεί ο ένας γονιός τον άλλον. Όταν ο ένας γονιός αισθάνεται αδικημένος και συχνά προσπαθεί να εκδικηθεί τον πρώην σύζυγο του στερώντας του την αγάπη του παιδιού, τότε βάζει το παιδί του σε ένα τρομερό δίλημμα που δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει. Αγαπάει και τους δύο γονείς του και αναρωτιέται ποιος έχει δίκιο και ποιος όχι, αν επιτρέπεται να αγαπάει πια αυτόν το γονιό, αν αυτός είναι «κακός» άνθρωπος.

Κλείνοντας, να τονιστεί για ακόμη μια φορά ότι, όσο πιο ήρεμη και χωρίς εντάσεις είναι η σχέση μεταξύ των γονιών, τόσο πιο εύκολο είναι για το παιδί να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση. Έτσι, λοιπόν, ακόμη κι αν το διαζύγιο ήταν πολύ οδυνηρό για τον ένα γονιό και υπάρχουν πράγματα που δεν μπορεί να ξεπεράσει, πρέπει να φροντίσει ώστε η δική του συναισθηματική κατάσταση να μην επηρεάσει το παιδί.