Τρίτη 19 Μαρτίου 2013

Νυχτερινή Ενούρηση. Τί είναι και τί μπορούν να κάνουν οι γονείς.

Η ενούρηση είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα της παιδικής ηλικίας και ορίζεται ως το μη ελεγχόμενο ακούσιο άδειασμα των ούρων που συνήθως συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το άδειασμα αυτό θεωρείται ότι είναι πρόβλημα και μπορεί να μας ανησυχήσει όταν παρουσιάζεται μετά την ηλικία των 5 ετών.
Στο σημείο αυτό, θα αναφέρουμε την τυπική σειρά σταδίων που πρέπει να περάσει το παιδί για να θεωρηθεί ότι έχει κατακτήσει με επιτυχία τον έλεγχο της ουροδόχου κύστης. Πρώτον το παιδί πρέπει να μάθει να αντιλαμβάνεται την πίεση που ασκεί το γέμισμα στην ουροδόχο κύστη. Δεύτερον, πρέπει να μάθει να ερμηνεύει αυτό το ερέθισμα. Τρίτον, να ειδοποιεί τους γονείς ότι θέλει να πάει στην τουαλέτα. Και τέλος, να αμείβεται και να επιβραβεύεται για το κατόρθωμα του με ένα χαμόγελο και μια αγκαλιά.
Η ενούρηση διακρίνεται σε πρωτοπαθή δηλαδή όταν τα παιδιά δεν έχουν κατακτήσει τον έλεγχο των σφιγκτήρων και δευτεροπαθή, όταν τα παιδιά είχαν επιτύχει τον έλεγχο των σφιγκτήρων για τουλάχιστον 1 έτος αλλά ξανάρχισαν να «βρέχονται».
Αρχικά είναι σημαντικό να αποκλειστούν όλοι οι οργανικοί παράγοντες για την ενούρηση με μια επίσκεψη στον παιδίατρο. Εφόσον, αποκλειστούν οι οργανικοί παράγοντες, τότε τα αίτια της νυχτερινής ενούρησης μπορεί να είναι ψυχογενή. Τα αισθήματα ζήλιας προς ένα αδερφό προκαλούν ενούρηση για την προσέλκυση της προσοχής του γονέα. Επίσης το άγχος, η ανασφάλεια και η συναισθηματική ανωριμότητα μπορούν να γίνουν αιτία ενούρησης.  Επιπλέον πολλά παιδιά με νυχτερινή ενούρηση έχουν πολλές φοβίες όπως τα ζώα, οι δυνατοί ήχοι και είναι κοινωνικά απομονωμένα. Τα προβλήματα επικοινωνίας των γονέων και οι εντάσεις στο οικογενειακό περιβάλλον ενδεχομένως προκαλούν ενούρηση.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν:
Οι γονείς δεν πρέπει να είναι τιμωρητικοί και αυστηροί απέναντι στο παιδί γιατί μπορεί να παρατείνουν το άγχος του και να το τραυματίσουν δημιουργώντας του αισθήματα ντροπής. Σίγουρα μην τα μαλώσετε και να μην τα απειλήσετε με τιμωρία. Να μην εξαναγκάσετε και να μην πιέσετε τα παιδιά γιατί αρκετό άγχος έχουν από μόνα τους. Αντίθετα, φροντίστε να εξηγήσετε στο παιδί ότι δεν φταίει αυτό και ότι γρήγορα θα αποκτήσει τον έλεγχο. Προσπαθήστε να διερευνήσετε τη συναισθηματική κατάσταση του παιδιού, (θυμός, ζήλια, άγχος). 
Οι γονείς επίσης μπορούν να κάνουν μία συμφωνία με το παιδί και να το επιβραβεύουν κάθε φορά που μένει στεγνό. Έτσι το παιδί θα μάθει σιγά σιγά να ελέγχει τον σφιγκτήρα του καθώς θα υπάρχει κάποιο κίνητρο. Στη συνέχεια η εξωτερική ενίσχυση γίνεται και εσωτερική καθώς το παιδί αισθάνεται ικανοποίηση που τα έχει καταφέρει. Ωστόσο, οι γονείς θα πρέπει να έχουν στο μυαλό τους ότι, όπως συμβαίνει με την απόκτηση κάθε άλλης καινούργιας δεξιότητας και η κατάκτηση αυτή επιτυγχάνεται σταδιακά, μέσα σε κάποιο ορισμένο χρονικό διάστημα και όχι μέσα σε μια νύχτα, και έτσι οι υποτροπές μπορεί να είναι συχνές.

Παρασκευή 15 Μαρτίου 2013

Παιδικές φοβίες και πώς να τις αντιμετωπίσουμε.



         Ο φόβος είναι μια καθαρά φυσιολογική αντίδραση σε γεγονότα που απειλούν την προσωπική ασφάλεια του παιδιού. Είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα για το οποίο υπάρχει αιτία. Όταν όμως το συναίσθημα αυτό δεν δικαιολογείται και επηρεάζει και παρεμποδίζει την καθημερινότητα του παιδιού, τότε μιλάμε για φοβία.
            Μέχρι την ηλικία των 12 χρόνων, όλα τα παιδιά μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπα με ορισμένους φόβους, που συνήθως είναι ευμετάβλητοι και διαφοροποιούνται καθώς αυτά μεγαλώνουν. Οι φόβοι για τα ζώα, π.χ. είναι πιο συνηθισμένοι στην ηλικία μεταξύ 3-4 ετών, ενώ από τα 4-6 τους χρόνια τα παιδιά φοβούνται κυρίως το σκοτάδι, τα δημιουργήματα της φαντασίας (όπως τα φαντάσματα) αλλά και τα ατυχήματα ή τις φυσικές καταστροφές. Οι φόβοι μειώνονται σταδιακά μεταξύ 9-12 ετών.

ΠΩΣ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΝΑ ΞΕΠΕΡΑΣΕΙ ΤΟΥΣ ΦΟΒΟΥΣ ΤΟΥ
            Συνήθως οι φοβίες του παιδιού υποχωρούν όταν αυτό μπαίνει στην εφηβεία. Όμως η συμπεριφορά των γονέων, καθώς και η καθοδήγηση από έναν ειδικό, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο στο να ξεπεράσει το παιδί γρηγορότερα το πρόβλημα. Παρακάτω ακολουθούν κάποιες συμβουλές για να βοηθηθεί το παιδί να ξεπεράσει τους φόβους του:
α) Να βοηθήσουμε το παιδί να αναπτύξει κάποιες δεξιότητες, έτσι ώστε να αντιμετωπίζει τη φοβική κατάσταση π.χ. εάν φοβάται το σκοτάδι, μπορεί να έχει ένα φωτάκι δίπλα του και να ανάβει.
β) Το παιδί να έρχεται σταδιακά σε επαφή με το φοβικό αντικείμενο και όχι κατευθείαν, αν δεν μπορεί καν να το ανεχτεί.
γ)Να δοθούν ευκαιρίες στο παιδί να γνωρίσει το φοβικό αντικείμενο κάτω από συνθήκες οι οποίες δεν του προκαλούν άγχος και νιώθει απόλυτα ασφαλές.
δ) Να εξηγήσουμε με λόγια στο παιδί ότι το φοβικό αντικείμενο δεν είναι επικίνδυνο.
ε) Εξηγήστε του με απλά λόγια τι είναι το φανταστικό και τι είναι το πραγματικό για να μπορέσει να απομυθοποιήσει τον φόβο του (π.χ. για τους δράκους και για τα φαντάσματα).
στ) Να αναφέρουμε στο παιδί παραδείγματα των δικών μας παιδικών φόβων, έτσι θα νιώσει καλύτερα.
ζ) Μην το πιέζετε να ξεπεράσει το φόβο του. Αν π.χ. φοβάται τη θάλασσα, μην το αναγκάζετε να κολυμπήσει. Απολαύστε εσείς το μπάνιο σας, δίνοντάς του έτσι το καλό παράδειγμα, χωρίς όμως να επιμένετε να σας ακολουθήσει.
            Τέλος, αν η φοβία διαρκεί περισσότερο από έξι μήνες και αποδιοργανώνει τη ζωή του παιδιού, τότε προτείνετε η επίσκεψη σε έναν ειδικό προκειμένου οι γονείς και το παιδί να μπορέσουν να διαχειριστούν το πρόβλημα πιο αποτελεσματικά.

Δευτέρα 11 Μαρτίου 2013

Πώς η σχέση των γονιών επηρεάζει τα παιδιά;





            Είναι πολύ σημαντικό οι γονείς να καταλάβουν ότι η μεταξύ τους σχέση επηρεάζει σε σημαντικό βαθμό τη συναισθηματική ζωή του παιδιού. Οι γονείς αποτελούν το πρότυπο των παιδιών και το οικογενειακό περιβάλλον παρέχει το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσονται τα παιδιά. Έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά που ζουν μέσα σε ήρεμα οικογενειακά περιβάλλοντα έχουν αυτοπεποίθηση, είναι πιο κοινωνικά και με αρκετά ενδιαφέροντα. Αντίθετα, παιδιά που ζουν σε κλίμα συνεχών τσακωμών και εντάσεων παρουσιάζουν προβλήματα προσαρμογής και διάθεσης, καθώς και χαμηλές επιδόσεις στο σχολείο. Παράλληλα, μπορεί να εκδηλώνουν έντονη επιθετικότητα και εκνευρισμό.
            Η σχέση των γονιών είναι κάτι που θα επηρεάσει το παιδί σε όλη την πορεία της ζωής του και δεν αφορά μόνο στην παιδική του ηλικία. Τα παιδιά παρατηρούν και μιμούνται την συμπεριφορά των γονιών τους και ειδικότερα τον τρόπο με τον οποίο λύνουν τις διαφορές τους. Αυτό εντυπώνεται μέσα τους και όταν μεγαλώσουν, τείνουν ασυνείδητα να υιοθετούν παρόμοιες συμπεριφορές. Για παράδειγμα, όταν κάποια παιδιά έχουν ζήσει ως μόνο τρόπο επίλυσης των διαφορών των ανθρώπων τον τσακωμό ή τις φωνές, αυτό θα επαναλαμβάνουν και στη δική τους ζωή. Αντίθετα, όταν γνωρίζουν ότι ο διάλογος, οι ήπιοι τόνοι και η συνεργασία δίνουν λύσεις στα προβλήματα, αυτό θα εφαρμόζουν.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
            Αρχικά, λοιπόν, οι γονείς είναι καλό να συνειδητοποιήσουν πως όσο καλύτερη είναι η μεταξύ τους σχέση, τόσο αυτό θα επηρεάσει θετικά ολόκληρη την οικογένεια και τα παιδιά, με ποικίλους τρόπους. Συνεπώς, θα πρέπει να αποφασίσουν να επενδύσουν σε αυτή τη σχέση και να τη φροντίσουν.
            Βέβαια, είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι το να υπάρχουν καβγάδες ανάμεσα στο ζευγάρι είναι κάποιες φορές αναπόφευκτο. Το θέμα είναι η συχνότητα και η ένταση αυτών των καβγάδων. Όταν οι τσακωμοί είναι καθημερινοί, με οποιαδήποτε αφορμή και τελικά καθιερώνονται σαν τρόπος επικοινωνίας του ζευγαριού, τα παιδιά βιώνουν επαναλαμβανόμενα το άγχος. Επιπλέον όταν οι τσακωμοί είναι βίαιοι με ανταλλαγή απαξιωτικών δηλώσεων, τότε τα παιδιά πληγώνονται σημαντικά, καθώς απομυθοποιείται πρόωρα και με βίαιο τρόπο άλλοτε η μητέρα άλλοτε ο πατέρας και άλλοτε και οι δύο γονείς. Οι συχνοί και έντονοι καβγάδες που διεξάγονται μπροστά στα παιδιά αναμφίβολα αποτελούν τραυματικές εμπειρίες για αυτά.
            Επειδή. λοιπόν, δεν είναι δυνατόν να μην υπάρχουν διαφωνίες και είναι ανθρώπινο να υπάρχουν και τσακωμοί, είναι σημαντικό να επισημανθούν κάποιες καθοριστικές λεπτομέρειες. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορεί να τσακώνεται ένα ζευγάρι. Για παράδειγμα, ένας τσακωμός μπορεί να είναι μια συζήτηση με διαφωνία και επιχειρήματα με ένταση στη φωνή, όπου ο ένας εξακολουθεί να σέβεται τον άλλο, αλλά αντίθετα μπορεί να είναι δυνατές φωνές, προσβλητικοί χαρακτηρισμοί και ακόμη και σωματική βία. Έχει σημασία, δηλαδή, ο τρόπος με τον οποίο διαφωνεί το ζευγάρι και με τον οποίο παραδειγματίζει τα παιδιά που το ζουν και το παρατηρούν.

Δευτέρα 4 Μαρτίου 2013

Το άγχος των εξετάσεων. Συζήτηση για γονείς


 

        "Ο γιος μου διαβάζει, για να δώσει πανελλήνιες. Έχει πολύ άγχος. Ο αδερφός του άλλαξε δωμάτιο, για να μην τον ενοχλεί. Έχει βάλει υψηλούς στόχους και αγχώνεται, γιατί ανησυχεί ότι δεν θα τα καταφέρει. Λέει ότι δεν του φτάνει ο χρόνος και ότι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί. Είναι καλός μαθητής, αλλά ανησυχεί μήπως ξεχνάει αυτά που διαβάζει. Το βράδυ αργεί να κοιμηθεί. Δεν τρώει καλά. Πήρα άδεια από τη δουλειά μου, για να είμαι σπίτι και να τον βοηθάω όσο μπορώ. Τι μπορώ να κάνω, για να μην αγχώνεται τόσο πολύ;". 
 

            Καθώς πλησιάζει η περίοδος των εξετάσεων, η αγωνία και το άγχος των μαθητών αλλά και των γονιών, αυξάνεται σημαντικά. Το άγχος και η ψυχολογική φόρτιση που συνοδεύει τις πανελλαδικές εξετάσεις μπορεί να έχουν ολέθριες συνέπειες στην ψυχική κατάσταση των μαθητών και των γονέων, προκαλώντας ακόμα και οικογενειακές εντάσεις και συγκρούσεις.  
           Σκοπός της συγκεκριμένης συνάντησης είναι να συζητηθούν θέματα που προκύπτουν μέσα στην οικογένεια την περίοδο των εξετάσεων και να δοθούν συμβουλές τόσο για τους μαθητές όσο και για τους γονεις, με στόχο να υπάρξει ένα αρμονικό οικογενειακό περιβάλλον! Αναλυτικότερα, θα συζητηθούν οι αιτίες που προκαλούν άγχος εξετάσεων, τα συμπτώματα (σωματικα. πνευματικά. συναισθηματικά) και τι μπορούμε να κάνουμε για να το αντιμετωπίσουμε.
 
Ημερομηνίες διεξαγωγής:
6 Απριλίου 2013
7 Απριλίου 2013

ποιος επιθυμεί να το παρακολουθήσει μπορεί να δηλώσει συμμετοχή.   

Διάρκεια: 2 ώρες

Τόπος Διεξαγωγής: Καβέτσου 17

 

Δευτέρα 25 Φεβρουαρίου 2013

Ανυπάκουα παιδιά. Πώς να τα αντιμετωπίσετε;



         Τα παιδιά πολλές φορές είναι ανυπάκουα, γεγονός που προβληματίζει και αναστατώνει τους γονείς. Συχνά οι γονείς θέλοντας να αλλάξουν αυτή την «κακή» συμπεριφορά των παιδιών τους καταφεύγουν σε «καλοπιάσματα» και «ξεγελάσματα», τα οποία όμως κάθε όλο παρά πετυχαίνουν τον στόχο τους. Οι γονείς λοιπόν, αναρωτιούνται τι άλλο να κάνουν αφού τίποτα δεν μοιάζει να λειτουργεί, ενώ εκφράζουν την απορία τους για αυτό το «κακό» παιδί, που δεν «ακούει» πια κανέναν. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, πολλές φορές οι γονείς να χάνουν τον έλεγχο και να εκνευρίζονται με το μικρό παιδί που μοιάζει να διασκεδάζει και να τους κοροϊδεύει με την συμπεριφορά του.
            Ένα αρχικό βήμα λοιπόν, για την επίλυση των όσων αναφέρθηκαν παραπάνω είναι να τεθούν κάποιοι κανόνες στο σπίτι και να τηρηθούν από όλα τα μέλη της οικογένειας. Το να τεθούν κανόνες συμπεριφοράς μέσα στο σπίτι είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να κάνουν οι γονείς σαφείς τις προσδοκίες τους στα παιδιά τους. Παρακάτω ακολουθούν κάποιες συμβουλές για το πώς μπορούν να αναπτυχθεί μια λίστα με κανόνες συμπεριφοράς.

Δημιουργείστε απλούς κανόνες. Η απλή διατύπωση βοηθά το παιδί να μπορεί να τους κατανοήσει και συνεπώς να τους απομνημονεύσει.

Η λίστα με τους κανόνες δεν πρέπει να είναι μεγάλη. Μια λίστα αποτελούμενη από 10 κανόνες δεν μπορεί να απομνημονευτεί εύκολα. Μην ξεχνάτε ότι ο στόχος αυτής της λίστας είναι να μπορεί να μαθευτεί εύκολα από τα παιδιά.

Χρησιμοποιήστε θετική γλώσσα. Οι κανόνες να έχουν θετική διατύπωση.

Καλό είναι να εμπλακούν και τα ίδια τα παιδιά στην διαμόρφωση των κανόνων. Πιθανότητα εσείς σαν γονείς έχετε ήδη στο μυαλό σας το περιεχόμενο της λίστας. Ωστόσο, εμπλέκοντας τα παιδιά σε αυτό, αυξάνεται την προθυμία τους να ακολουθήσουν τους κανόνες.
              
               Να αναφέρεστε συχνά στους κανόνες. Ιδιαίτερα, με τα μικρότερα παιδιά
 θα χρειαστεί να ανατρέχετε συχνά στην λίστα με τους κανόνες. Προσπαθήστε να το κάνετε με όσο το δυνατόν πιο διασκεδαστικό τρόπο.

            Τέλος, πρέπει να επισημάνουμε ότι η πειθαρχία είναι ένα θέμα που απασχολεί πολύ τους γονείς, ιδιαίτερα όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με τις αταξίες των παιδιών τους. Μία συχνή ερώτηση των γονιών είναι “Πως θα μάθουν το παιδί τους να τους υπακούει”; Τα παιδιά χρειάζονται όρια στη συμπεριφορά τους. Η παιδική ηλικία είναι η εποχή που πρέπει να μπουν τα όρια και οι περιορισμοί στην κακή συμπεριφορά. Αυτή είναι η πιο κατάλληλη περίοδος της ζωής τους, για να βάλετε τα πρώτα θεμέλια της πειθαρχίας. Να αρχίσει το παιδί να μαθαίνει την έννοια του «όχι» και να αρχίσει σιγά σιγά να συνειδητοποιεί ότι δεν μπορούν όλες του οι επιθυμίες να πραγματοποιούνται.



Τετάρτη 20 Φεβρουαρίου 2013

"Μαθήματα Ζωής"


Ένα βίντεο που μιλά για την κρίση, όχι μόνο την οικονομική που βιώνουμε τώρα, αλλά κυρίως την κοινωνική, την ψυχολογική, την οικογενειακή κ.ο.κ.


Μεταξύ άλλων, τονίζεται για ακόμη μια φορά, η σημαντικότητα της παιδικής ηλικίας και πώς μπορούν τα παιδικά μας βιώματα να καθορίσουν όλες την μετέπειτα επιλογές μας (επιλογή δουλειάς, φίλων, συντρόφων κλπ).

Τρίτη 19 Φεβρουαρίου 2013

Φιλίες στην παιδική ηλικία...



Οι φιλίες παίζουν σημαντικό ρόλο τόσο στη ζωή των παιδιών, όσο και των ενηλίκων. Άλλωστε δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως ήδη από την ηλικία των τεσσάρων ετών τα παιδιά σε μεγάλο ποσοστό έχουν αναπτύξει σχετικά στενές σχέσεις με συνομηλίκους τους. Οι φίλοι λοιπόν, είναι από τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη ζωή ενός ανθρώπου. Φανταστείτε για λίγο πώς θα ήταν η ζωή μας χωρίς φίλους. Με ποιον θα παίζαμε το αγαπημένο μας παιχνίδι, με ποιον θα συζητούσαμε όλα αυτά που μας συμβαίνουν, ποιος θα μοιραζόταν μαζί μας τα προβλήματά μας; Βέβαια, το να κάνουμε φίλους δεν είναι εύκολη υπόθεση, ούτε για τους ενήλικες αλλά ούτε και για τα παιδιά. Υπάρχουν παιδιά που κάνουν πολύ εύκολα φίλους, ενώ άλλα δυσκολεύονται. Αυτό εξαρτάται κυρίως από το χαρακτήρα των παιδιών αλλά και από τις συνθήκες που επικρατούν την κάθε στιγμή.
            Η φιλία επιπλέον, παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην κοινωνική όσο και στη συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Μέσα από την παρέα το παιδί αναπτύσσει πλήθος δεξιοτήτων. Όπως, για παράδειγμα την κοινωνικότητα του, την εμπιστοσύνη στον εαυτό του, τις δυνατότητές του. Μαθαίνει πώς δημιουργούνται οι σχέσεις και τι χρειάζεται να κάνει για να τις διατηρήσει. Μαθαίνει να αγαπά, να σέβεται τους γύρω του και φυσικά να συνυπάρχει. Επιπλέον μέσα από τις ομαδικές δραστηριότητες αναπτύσσεται και η ανάγκη για επικοινωνία. Μέσα από την επικοινωνία των συνομηλίκων εφαρμόζονται στην πράξη οι κανόνες συμπεριφοράς που το κάθε παιδί έχει μάθει, τους οποίους αρχίζει να προσαρμόζει ανάλογα στην κάθε περίσταση.
            Το πώς ένα παιδί δημιουργεί φιλίες εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως έχει ήδη αναφερθεί. Όπως, για παράδειγμα από την προσωπικότητα του, τον τρόπο ζωής του, την εικόνα που έχει για τον εαυτό του, τους φόβους  και τα συναισθήματά του. Γι’ αυτό άλλωστε και υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους τα παιδιά πλησιάζουν το ένα το άλλο. Κάποια το κάνουν με άμεσο τρόπο, προσεγγίζοντας αμέσως τα παιδιά που θέλουν. Άλλα προσπαθούν μέσω κάποιου ομαδικού παιχνιδιού ή μέσω της ανταλλαγής παιχνιδιών. Και επίσης, υπάρχουν παιδιά που δεν πλησιάζουν τα άλλα, περιμένοντας από αυτά να κάνουν την πρώτη κίνηση.
            Τέλος, σημαντικό είναι να τονιστεί ότι οι γονείς έχουν πρωταρχικό ρόλο στην ανάπτυξη και την δημιουργία των φιλικών σχέσεων των παιδιών τους. Οι γονείς αποτελούν τον πρωταρχικό φορέα για να αναπτυχθεί, να ολοκληρωθεί και κατά συνέπεια να προσαρμοστεί στην κοινωνία το παιδί τους. Μπορούν λοιπόν και καλό είναι να γίνεται, να ενθαρρύνουν την κοινωνικότητα του παιδιού, να το βοηθήσουν να γνωρίσει φίλους είτε μέσα από το σχολείο, είτε μέσα από γειτονιά του, βοηθώντας το έτσι να αρχίσει να ανήκει σε μια κοινωνική ομάδα. Επιπλέον, συμμετέχοντας σε ομαδικές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα σε ομάδες ποδοσφαίρου ή χορού, το παιδί θα έχει την ευκαιρία να βρει φίλους με κοινά ενδιαφέροντα, με τους οποίους θα μπορεί να κάνει παρέα και εκτός ομάδας. Ωστόσο, προσπαθήστε να μην το αγχώσετε και να μην το πιέσετε, γιατί κάτι τέτοιο περισσότερο θα το μπλοκάρει παρά θα το βοηθήσει. Τέλος, μην ξεχνάτε πως το δικό σας παράδειγμα είναι πολύ σημαντικό για τη συμπεριφορά του παιδιού σας.